Bộ GD-ĐT vừa ban hành và tổ chức lấy ý kiến rộng rãi dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều Thông tư 38 về đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ. Theo đó, bộ này sẽ siết chặt các quy định liên quan đến đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ, đặc biệt trong việc mở ngành và đánh giá chương trình đào tạo.

NÂNG CAO TRÁCH NHIỆM TRONG ĐÀO TẠO

Trao đổi về vấn đề này, PGS- TS Nguyễn Huy Vị, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Phú Yên, cho biết: Theo đánh giá của Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD-ĐT), Thông tư 38 của Bộ trưởng GD-ĐT về đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ đã có nhiều tác động tích cực tới toàn hệ thống giáo dục đại học (GDĐH), trong đó chú trọng đổi mới quản lý quy trình mở ngành đào tạo, tăng quyền tự chủ cho các cơ sở GDĐH, tạo sự minh bạch, khách quan trong hoạt động mở ngành đào tạo. Tuy nhiên, sau gần 5 năm thực hiện, một số nội dung của Thông tư 38 không còn phù hợp với những quy định mới của Luật GDĐH, các văn bản hướng dẫn thi hành Luật GDĐH và một số văn bản khác. Vì vậy, Bộ GD-ĐT dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 38 (sau đây gọi là dự thảo) cho phù hợp với các quy định hiện hành và điều chỉnh, bổ sung một số quy định nhằm nâng cao điều kiện đảm bảo chất lượng khi mở ngành; đảm bảo cân đối cơ cấu ngành nghề đào tạo, phù hợp với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong từng giai đoạn; phù hợp với tinh thần của Nghị quyết 29/NQ-TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.

Theo PGS-TS Nguyễn Huy Vị, so với quy định hiện hành, dự thảo đã giao thêm quyền tự chủ cho các cơ sở đào tạo trong xây dựng, thẩm định và ban hành chương trình đào tạo; giao thêm quyền quyết định mở ngành cho thủ trưởng các cơ sở giáo dục đại học đã được cấp có thẩm quyền công nhận đạt chuẩn quốc gia hoặc được Thủ tướng Chính phủ cho phép thí điểm đổi mới cơ chế hoạt động đối với các cơ sở GDĐH công lập giai đoạn 2014-2017 theo Nghị quyết 77. Đồng thời cũng quy định chặt chẽ hơn điều kiện về đội ngũ giảng viên và quy trình kiểm tra xác nhận các điều kiện đảm bảo chất lượng thực tế ở cơ sở đào tạo. Cụ thể, về đào tạo thạc sĩ, Bộ GD-ĐT dự kiến phải có ít nhất năm giảng viên cơ hữu có bằng tiến sĩ cùng ngành, ngành gần với ngành đềnghị cho phép đào tạo và không trùng với danh sách giảng viên cơ hữu của các ngành khác; trong đó có ít nhất ba người cùng ngành. Việc mở mới các ngành học trình độ thạc sĩ dự kiến cũng khó khăn hơn các quy định hiện hành. Cụ thể, để được mở mới ngành đào tạo trình độ thạc sĩ trong trường hợp tên ngành đào tạo mới chưa có trong danh mục đào tạo, nếu theo quy định hiện hành các trường chỉ phải bảo đảm trình bày luận cứ khoa học về ngành hoặc chuyên ngành đào tạo mới đã được hội đồng khoa học đào tạo của cơ sở đào tạo thông qua; thực tiễn và kinh nghiệm đào tạo của một số nước trên thế giới, kèm theo chương trình đào tạo tham khảo của một số trường đại học đã được kiểm định ở nước ngoài thì ở quy định mới, các trường phải làm rõ luận cứ khoa học cũng như dự báo nhu cầu của xã hội về ngành đào tạo này. Ngoài ra, dự thảo còn bổ sung quy định về sự tham gia của các chuyên gia trong việc thẩm định điều kiện đảm bảo chất lượng của một số nhóm ngành, quy định thẩm quyền của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an trong việc kiểm tra, xác nhận điều kiện đảm bảo chất lượng thực tế đối với các ngành thuộc lĩnh vực An ninh, Quốc phòng (do yêu cầu bảo mật thông tin)... Đây là những quy định không dễ đạt được đối với các trường trong hệ thống GDĐH Việt Nam hiện nay.

HẠN CHẾ TIÊU CỰC

Nói về sự sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 38, PGS-TS Nguyễn Huy Vị cho hay, là do tình hình thực tiễn của việc tổ chức thực hiện thông tư này về xây dựng hồ sơ, quy trình cho phép đào tạo, đình chỉ tuyển sinh, thu hồi quyết định cho phép đào tạo các ngành hoặc chuyên ngành trình độ thạc sĩ, tiến sĩ trong thời gian qua có nhiều bất cập, dư luận xã hội nói chung, và giới học thuật chân chính nói riêng, có nhiều phàn nàn, không thật sự an tâm và tin tưởng đối với chất lượng đào tạo sau đại học của nước nhà. Nhiều bất cập đã diễn ra ngay trong quy trình xây dựng hồ sơ mở mã ngành đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ, cho đến công đoạn tổ chức dạy học, đánh giá luận văn, luận án. Nói theo cách nói của dư luận xã hội là, có những cơ sở đào tạo có dấu hiệu “chạy hồ sơ” mở mã ngành đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ, trong khi thực chất nguồn lực giảng viên của những cơ sở đào tạo ấy “còn non/mỏng lắm”. Hơn nữa, việc thực hiện quy chế đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ đã bị “vận dụng một cách linh hoạt” theo hướng tiêu cực, nhất là các khóa đào tạo cao học liên kết ở các địa phương. Còn đối với người học, một số không nhỏ học viên cao học hoặc nghiên cứu sinh không thật sự đảm bảo chất lượng khoa học đầu vào, nhất là trình độ ngoại ngữ, để chịu nổi “tải trọng” của chương trình đào tạo. Do đó đã diễn ra tình trạng chạy bằng/chứng chỉ ngoại ngữ đầu vào, “chạy điểm” trong quá trình học tập, sao chép luận văn, luận án - đây là tiền đề của việc “chạy bằng cấp” sau cùng…

Nói tóm lại, theo tinh thần đổi mới căn bản toàn diện về giáo dục - đào tạo của Nghị quyết 29/NQ-TW, Chính phủ và Bộ GD-ĐT đang muốn chấn chỉnh theo hướng lành mạnh hóa, kỷ cương và dân chủ hóa trên cơ sở các văn bản pháp quy và luật định về GDĐH hiện nay trong lĩnh vực đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao (thạc sĩ, tiến sĩ) của đất nước. Đây là một việc làm cần kíp để ngành GD-ĐT nước nhà lấy lại niềm tin của xã hội; nhưng trên hết là vì mục tiêu xây dựng thành công, có chất lượng thực sự một cấp học ở thứ bậc cao nhất trong thang bậc học, theo thông lệ và đạt chuẩn mực quốc tế của GDĐH Việt Nam ngày nay.

THÚY HẰNG


Theo baophuyen.com.vn